Κυρίες και κύριοι,
υπάρχουν στιγμές που ο χρόνος δεν κυλά — στέκεται. Στέκεται για να μας κοιτάξει, να μας ρωτήσει τι κρατήσαμε και τι αξίζει να περάσει στο αύριο. Μια τέτοια στιγμή είναι η σημερινή, καθώς τιμούμε τα 130 χρόνια ζωής του Μουσικοφιλολογικόυ Συλλόγου Άρτης «Ο Σκουφάς»
Εκατόν τριάντα χρόνια…
Σαν παλιό χειρόγραφο, κιτρινισμένο από τον χρόνο, αλλά ζωντανό.
Σαν ψίθυρος που έγινε φωνή.
Σαν ρίζα που έγινε δέντρο.
Στην καρδιά της Άρτα, ο «Σκουφάς» δεν υπήρξε απλώς ένας σύλλογος. Υπήρξε μνήμη. Υπήρξε λόγος. Υπήρξε καταφύγιο για τη σκέψη και τη δημιουργία. Στις σελίδες του περιοδικού του —από το 1955 έως σήμερα— χτυπά ένας παλμός αδιάκοπος, μια συνομιλία γενεών που αρνήθηκαν να σιωπήσουν.
Και εκεί, ανάμεσα σε βιβλία, στη σιωπή μιας βιβλιοθήκης που μοιάζει με ιερό, φυλάσσεται κάτι πιο πολύτιμο από το χαρτί: η ανθρώπινη αναζήτηση. Τώρα, αυτή η σιωπή μετασχηματίζεται. Ψηφιοποιείται. Διαχέεται. Γίνεται φως σε οθόνες.
Η βιβλιοθήκη του Σκουφά έχει… τριάντα χιλιάδες τίτλους βιβλίων Τριάντα χιλιάδες μικρά σύμπαντα, το καθένα με τη δική του βαρύτητα. Βιβλία που κουβαλούν τη σκόνη του χρόνου και την ανάσα εκείνων που τα διάβασαν. Σήμερα, η τεχνητή νοημοσύνη μάς δίνει τη δυνατότητα να τα ανακαλύψουμε ξανά — όχι μόνο ως αντικείμενα, αλλά ως ζωντανές οντότητες γνώσης. Να τα καταγράψουμε, να τα συνδέσουμε, να τα καταστήσουμε προσβάσιμα σε κάθε νέο ερευνητή, σε κάθε ανήσυχο πνεύμα.
Και τότε εμφανίζεται το μεγάλο ερώτημα της εποχής μας:
Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει θέση σε έναν πολιτιστικό σύλλογο ?
Η Τεχνητή νοημοσύνη είναι άραγε ένας καθρέφτης του ανθρώπου ή μια νέα μορφή λήθης;
Είναι εργαλείο ή πρόκληση;
Είναι απειλή για τη μνήμη ή η πιο ισχυρή της προέκταση;
Ίσως η απάντηση να μην βρίσκεται στην ίδια την τεχνολογία, αλλά σε εκείνους που τη χρησιμοποιούν.
Γιατί ένας τόπος όπως ο «Σκουφάς» δεν φοβάται το μέλλον. Το διαπραγματεύεται. Το μορφοποιεί. Το γεμίζει νόημα.
Φανταστείτε τα μουσεία του —το Ιστορικό και το Λαογραφικό— να μην είναι πια απλώς χώροι θέασης, αλλά εμπειρίες. Να περπατά κανείς ανάμεσα σε σκιές και φωνές που ζωντανεύουν. Να αγγίζει την ιστορία χωρίς να τη φθείρει. Να συνομιλεί με το παρελθόν μέσα από το φως της τεχνολογίας.
Φανταστείτε το περιοδικό του Συλλόγου να αποκτά νέα ζωή, να διαβάζεται όχι μόνο από χέρια, που φυσικά θα συνεχίσουμε να το κάνουμε αλλά και από αλγορίθμους που το αναδεικνύουν, το συνδέουν, το ταξιδεύουν.
Και κάπου εκεί, στο κέντρο της πόλης, στέκει σιωπηλό αλλά γεμάτο υπόσχεση το μεγάλο όραμα του Βασίλειου Αγραφιώτη. Του μεγάλου ευεργέτη του συλλόγου μας .
Στέκει ένα οικόπεδο που δεν είναι απλώς γη — είναι δυνατότητα. Ένα οικόπεδο που το άφησε παρακαταθήκη μέσω της διαθήκης του ,ο οραματιστής Βασίλειος Αγραφιώτης.Είναι ένα άγραφο ποίημα που περιμένει να γίνει πολιτιστικό κέντρο, όπως το φαντάστηκε εκείνος και να γεμίσει φωνές, φως και δημιουργία . Ένας δημιουργικός οργασμός γεμάτος, μουσική, θέατρο, χορό και φιλαναγνωσία.
Αυτό το πολιτιστικό κέντρο πρέπει και οφείλει ο σύλλογος να το κάνει πραγματικότητα . Το χρωστάμε στον Βασίλειο Αγραφιώτη, το χρωστάμε στην πόλη μας ,το χρωστάμε στις επόμενες γενιές μας .
Ωστόσο φίλες και φίλοι μου τελικά, ποιο να είναι άραγες το επόμενο μεγάλο μας στοίχημα?
Εχω την γνώμη , ότι δεν είναι αν θα προχωρήσουμε απλά προς το μέλλον, αλλά αν θα πάρουμε μαζί μας την ψυχή του παρελθόντος.
Γιατί ο πολιτισμός δεν είναι μουσειακό αντικείμενο. Είναι κίνηση. Είναι ροή. Είναι η γέφυρα ανάμεσα σε ό,τι υπήρξε και σε ό,τι μπορεί να υπάρξει.
Ο «Σκουφάς» δεν είναι απλώς παρελθόν. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός που εξελίσσεται. Και αν κάτι μας διδάσκουν αυτά τα 130 χρόνια, είναι πως η παράδοση δεν είναι κάτι που φυλάσσεται σε προθήκες — είναι κάτι που μετασχηματίζεται για να συνεχίσει να υπάρχει.
Ας γίνουμε, λοιπόν, οι νέοι φορείς αυτής της συνέχειας. Ας πάρουμε το φως του παρελθόντος και ας το περάσουμε μέσα από τα εργαλεία του μέλλοντος.
Για να μπορεί, κάποτε, μια επόμενη γενιά να σταθεί εδώ και να μιλήσει όχι μόνο για όσα διατηρήσαμε — αλλά και για όσα τολμήσαμε να ονειρευτούμε.
Τόλμη , δουλειά και όραμα!!
Χρόνια πολλά Σκουφά, χρόνια πολλά Άρτα!!
Σας ευχαριστώ.